Op 2 oktober 2025 heeft de rechtbank Amsterdam een uitspraak gedaan in een geschil tussen Meta en Bits of Freedom over de manier waarop Instagram en Facebook zijn in gericht. Het is één van de eerste keer dat de Digital Service Act (DSA) is toegepast in een Nederlandse procedure.
Aanbevelingssysteem Instagram en Facebook
Gebruikers van Instagram en Facebook kregen standaard “aanbevolen berichten” te zien op hun tijdlijn, die gebaseerd zijn op gebruikersprofielen. Voorheen was dit niet zo: toen kregen gebruikers alleen chronologische updates te zien van mensen of organisaties die zij volgden. Op grond van de DSA moet er een mogelijkheid zijn om te kunnen kiezen voor een voorkeursoptie, tussen een tijdlijn gebaseerd op chronologie of een tijdlijn gebaseerd op aanbevolen berichten aan de hand van de profilering. De mogelijkheid om hiertussen te kiezen bij Instagram en Facebook was al aanwezig. Maar deze keuze was niet blijvend. Zodra een gebruiker de app of website heropende, werd de tijdlijnvoorkeur automatisch teruggezet naar het systeem dat een tijdlijn aanbeveelt op basis van profilering.
Oordeel rechtbank
In essentie ging het om de vraag of het aanbieden van een niet-blijvende keuzemogelijkheid een “verboden donker patroon’’ (dark pattern) en onrechtmatig is onder artikel 25 van de DSA. De rechtbank concludeert dat dit bij het automatisch terugschakelen inderdaad het geval is.
De rechtbank Amsterdam kwam tot het oordeel dat Meta in strijd handelt met de DSA door de manier waarop het gebruikers in staat stelt om een keuze te maken voor een niet-geprofileerd aanbevelingssysteem. De rechter heeft Meta bevolen om een aantal aanpassingen door te voeren ter bescherming van de autonomie en keuzevrijheid van gebruikers van de platforms Instagram en Facebook.
De rechtbank heeft Meta bevolen om de door gebruikers van de website en de apps van Instagram en Facebook aangegeven keuze voor een aanbevelingssysteem blijvend te maken en om de keuze voor niet-geprofileerde aanbevelingssystemen rechtstreeks en gemakkelijk toegankelijk te maken op de apps en websites.
Hoger beroep
Meta had aanvankelijk hoger beroep ingesteld, maar heeft op het laatste moment het overgrote deel van het hoger beroep zelf ingetrokken. In het hoger beroep worden de overtredingen van de DSA door Meta niet meer behandeld. Het hoger beroep richt zich nu enkel op andere (procedurele) punten. Ten tijde van het schrijven van deze blog, is er nog geen uitspraak gedaan in hoger beroep.
Aangezien het een nationale procedure betreft worden de aanpassingen momenteel enkel in Nederland doorgevoerd. Dit is opmerkelijk aangezien de uitspraak gebaseerd is op een Europese wet die in alle landen van de Europese Unie van toepassing is. Door de uitspraak van de rechtbank moet Meta dus gaan voorzien in een blijvende keuze ten aanzien van de tijdlijn. De permanente keuzemogelijkheid voor een chronologische tijdlijn keert voor nu dus terug.
Heeft u vragen?
Neem contact met ons op
Neem contact met ons op