Een tuchtklacht indienen als drukmiddel in een ander conflict? Misbruik van recht!

In de praktijk zien we het echter steeds vaker. Patiënten of nabestaanden dreigen met het indienen van een (tucht-)klacht om dingen gedaan te krijgen of behandelingen af te dwingen.

Dit terwijl een tuchtklacht als zeer belastend wordt ervaren door een zorgverlener. Zie daarvoor bijvoorbeeld het onderzoek van medisch contact =>KNMG: Tuchtrecht veroorzaakt angst en onzekerheid bij artsen | KNMG

In een recente voorzittersbeslissing van het Regionaal Tuchtcollege voor de Gezondheidszorg te ’s-Hertogenbosch (1 juli 2026) Uitspraak - Overheid.nl | Tuchtrecht oordeelde het college dat van misbruik van recht sprake was. Klaagster gebruikte de tuchtklacht niet om het professioneel handelen van de arts te laten toetsen, maar als middel om een minnelijke regeling met het ziekenhuis af te dwingen, waarbij ze 1,5 Mio aan schadevergoeding eiste.

Het gevolg voor de patiënt was dat de klacht (kennelijk) niet-ontvankelijk werd verklaard wegens misbruik van recht.

Achtergrond van de zaak

Klaagster was gedurende langere tijd naar tevredenheid onder behandeling bij het ziekenhuis. Op enig moment ontstond echter een conflict met de raad van bestuur van het ziekenhuis en later ook met de betrokken MDL-arts. In dat kader stuurde klaagster een groot aantal berichten aan de raad van bestuur, de afdeling juridische zaken en de arts. Uiteindelijk werd aan klaagster een contactverbod opgelegd; van een behandelverbod was uitdrukkelijk geen sprake.

Na een knieoperatie in een ander ziekenhuis, waarbij klaagster morfine toegediend kreeg, stelde zij dat haar medisch dossier bij het eerdere ziekenhuis onjuiste informatie bevatte. Op haar verzoek was daarin vermeld dat zij gevoelig was voor het opiaat oxycodon. Klaagster diende vervolgens een schadeclaim in die zag op het handelen van de raad van bestuur en verzocht de MDL-arts deze claim door de verzekeraar van het ziekenhuis te laten beoordelen, in ruil voor intrekking van de tuchtklacht. De arts kon daarop niet ingaan, omdat de claim niet op haar eigen handelen zag. Wel bood zij klaagster meerdere behandelafspraken aan. Toen deze niet tot stand kwamen, beëindigde de arts uiteindelijk de behandelovereenkomst, waarbij zij haar beslissing toelichtte en andere MDL-artsen bereid vond de behandeling over te nemen. Daarnaast werd klaagster een toegangsverbod opgelegd wegens herhaalde overtreding van de huisregels van het ziekenhuis. Daarna bleef klaagster onder dreiging van tuchtklachten minnelijke voorstellen doen.

Uit de uitspraak volgt verder dat zij ook contact zocht in de privésfeer van betrokken zorgverleners en meerdere procedures startte bij onder meer de Geschillencommissie, het tuchtcollege en de politie.

De tuchtklacht had betrekking op de kwaliteit van de zorgverlening. De MDL-arts voerde onder meer aan dat klaagster misbruik maakte van haar klachtrecht en daarom niet-ontvankelijk moest worden verklaard.

Volgens de arts werd zij onder druk gezet om bepaalde handelingen te verrichten, onder meer doordat klaagster dreigde met civiele procedures of met het voortzetten van de tuchtklacht als haar voorstellen niet zouden worden aanvaard. Ook had klaagster de arts in de privésfeer benaderd, onder meer via haar privételefoonnummer en huisadres. Dit was, begrijpelijk, zeer belastend voor de betrokken arts.

Het oordeel van het tuchtcollege

(De voorzitter van) het tuchtcollege volgde het verweer van de MDL-arts. Onder verwijzing naar artikel 3:13 BW, in samenhang met artikel 3:15 BW, overwoog het college dat ook de bevoegdheid om een tuchtklacht tegen een BIG-geregistreerde zorgverlener in te dienen niet kan worden ingeroepen voor zover daarvan misbruik wordt gemaakt. Van misbruik kan onder meer sprake zijn wanneer een bevoegdheid wordt uitgeoefend met een ander doel dan waarvoor zij is verleend.

Het tuchtrecht is niet bedoeld om een zorgverlener of zorginstelling tot onderhandelingen of een juridische regeling te dwingen!

Volgens de voorzitter kon uit de feiten en omstandigheden niet anders worden afgeleid dan dat klaagster haar klachtrecht gebruikte om druk uit te oefenen en onderhandelingen af te dwingen. Daarbij woog mee dat klaagster herhaaldelijk minnelijke voorstellen deed in ruil voor intrekking van de tuchtklacht, dat zij ondanks contact- en toegangsbeperkingen contact bleef zoeken en dat zij meerdere tuchtklachten met in essentie dezelfde verwijten tegen dezelfde arts had ingediend. Daarmee paste de klacht in een patroon waarin het tuchtrecht werd ingezet om een reeds langer lopend conflict met de arts en het ziekenhuis voort te zetten. Het college kwalificeerde dit als misbruik van tuchtrecht en verklaarde de klacht kennelijk niet-ontvankelijk.

Andere uitspraken

De uitspraak onderstreept dat het tuchtrecht een wezenlijk instrument blijft voor kwaliteitsbewaking en patiëntbescherming, maar dat het klachtrecht niet onbegrensd is.

Een andere uitspraak waarin dit aan de orde kwam is er een van het Regionaal Tuchtcollege te Zwolle uit 2022 Uitspraak - Overheid.nl | Tuchtrecht. De voorzitter overwoog in die zaak dat het klachtrecht een groot goed is dat slechts in uitzonderlijke gevallen dient te worden beperkt. Dat neemt niet weg dat ook in het tuchtrecht sprake kan zijn van misbruik van recht en dat ook het tuchtrecht bescherming behoort te bieden tegen gerechtelijke procedures die uitsluitend of overwegend het oogmerk hebben een ander te schaden (de voorzitter verwijst naar artikel 3:13 jo. 3:15 BW en naar de uitspraak ABRvS 19 november 2014, ECLI:NL:RVS:2014:4129). Aangeklaagde tandarts zou klaagster tijdens de behandeling van een eerdere tuchtklacht voor “uitschot” hebben uitgemaakt (klaagster was daar zelf bij niet aanwezig, wel een gemachtigde namens haar).  De voorzitter overweegt dat er door oud-patiënten al vele klachten tegen aangeklaagde tandarts zijn ingediend, waarachter vermoedelijk een collega-tandarts schuilgaat. Aangeklaagde heeft ter zitting zijn frustratie geuit over de vele klachten die de collega-tandarts tegen hem zou laten indienen.

Er is in dit geval bovendien sprake van een ver verwijderd verband tussen een aan aangeklaagde verweten ongelukkige woordkeuze en het door het tuchtrecht beschermde belang van de kwaliteit van de individuele gezondheidszorg c.q. de weerslag daarop.

Conclusie

Wanneer een tuchtklacht hoofdzakelijk wordt gebruikt als drukmiddel in een ander conflict, kan dat leiden tot niet-ontvankelijkheid wegens misbruik van recht. Voor zorgverleners die worden geconfronteerd met een tuchtklacht in een bredere conflictsituatie bieden deze beslissingen aanknopingspunten om gemotiveerd een beroep te doen op misbruik van recht.

Wilt u meer weten over het tucht- en klachtrecht of wat deze uitspraak kan betekenen voor uw situatie? Neem gerust contact met ons op (Yvonne Nijhuis, advocaat gezondheidsrecht).